әкімінің блогы

1 наурызда біздің облысымызда төтенше жағдайлар министрі Владимир Божконың басшылығымен үкіметтік комиссия болып қайтты. Өкілді делегация құрамында көлік және коммуникация министрі Әбелғазы Құсайынов, ауыл шаруашылығының вице-министрі Марат Оразаев, сәйкес министрліктерінің департаменттері мен комитеттердің басшылары.
Осы жылғы жауған қардың саны жылсайынғы көрсеткіштерден 3, кей жерлерде 7 есе асып түскен. Соңғы 30-40 жылда мұндай қыс болмаған. Мысалы: Зайсан ауданында 751%(!) қар жауған. Бірнеше күн тоқтаусыз жауған қар, ұзақ аязбен ауысып отырды. Жерлерде ауа температурасы 46 градусқа дейін төмендеген. Жағдайды 50-ден 150 см құрайтын, жер бетінің қату тереңдігі қиындатады. Бұл факт жиылып қалған судың жер астына сіңуіне кедергі жасайды. Ал олар Шығыс Қазақстанда аз болмайды. Қазірдің өзінде мамандар, бір қатар шағын суаттарлың сиымдылығы, көзделіп отырған жиналып қалған су көлемінен біршама аз екендігін айтуда. Алдын ала болжау бойынша өңірде су тасқынықауіпті 125 учаскелер саналуда.
Комиссия мүшелері облыс орталығының су басу мүмкіндігі бар бірқатар учаскілерде болып қайтты. Оның ішінде Жуков және Бражинский жылғалары, мұнда су өткізу құбырларын мұздан тазалау жүргізіліп жатыр. Понтон көпірі ауданында ТЖ министріне судың қату тереңдігі кей жерлерде бір жарым метрге жететін, Ертіс өзенінің учаскесін көрсетті. Өкілді делегациясы, сондай-ақ керемет қарлы борасындармен мінезделетін Өскемен-Зырян трассасының 16 км болды.
Зырян ауданында жұмысшы тобы Осиновск асуының төшкін түсу қаупі бар учаскелерін, су басу қаупі бар Тұрғысын, Зубовск кенттерінің аумағын, Нижнее Быково ауылындағы Бұқтырма өзеніндегі қорғаныс дамбасын қарады. Жарма ауданында Шалабай станциясы ауданындағы теміржол учаскесінің қар алған жерлерінде болды. Жұмыс тобы Зайсан ауданындағы Үйденен суқоймасының жағдайымен танысты. Көкпекті, Тарбағатай, Үржар аудандары және Риддер қаласында болды. Көкпекті ауданында жалпы тұрғыны 6440 адамды құрайтын, тоғыз елді мекенді су басу қаупі сақталуда. Бұл Преображенка, Черноярка, Үлкен Бөкен және т.б. ауылдар. Шүлбі ГЭС бару жұмыс бағдарламасын аяқтады.
Владимир Божко облыс аумағында қалыптасқан жағдайдың қатаңдығын бағалап, осы қыстың жағдайында барынша көп жұмыс атқарған сәйкес қызметтердің лайықты жұмысын белгіледі. Қысқы мезгілде жолдарды тазалау үшін Шығыс Қазақстанға Ақмола, Алматы, Қарағанды және Павлодар облыстарынан қосымша техника тартылған. ТЖ мамандарымен қарлы қоршаудан 500 астам адам құтқарылған болатын.
Біз кез-келген күтпеушілікке дайын болып, нақты және бірлесіп жұмыс істеп, және еш нәрсеге қарамастан адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуіміз қажет.

Ал биылғы қаһарлы қыстың жағдайында бұл оңай міндет емес. Биыл бүкіл елдің, оның ішінде Шығыс Қазақстанның ауа райы ерекше қиын болып тұрғаны белгілі. Термометр көрсеткіштері кейбір өңірлерде – 50 градусқа дейін төмендеген. Ал қардың қалыңдығы өзінше бір тақырып.
Қыстың құрсауынан көбірек зардап шеккен аймақтардың қатарына Абай ауданы мен Семей қаласының Абралы ауылдық округын жатқызуға болады. Мен аталмыш өңірлерде болып, қаһарлы қыс жағдайындағы малшылардың жұмысымен, жолдармен, жем-шөп қоры және мал бағу жағдайларымен таныстым.
Жалпы Абай ауданын қарлы мекен деп айту қиын. Мұнда жыл сайын тек бірнеше ондаған сантиметр қар жауады. Көбінесе далалық жер болғандықтан соққан жел қар жамылғысын ұшырады немесе жылдам ерітіп жібереді. Жергілікті халық та бұған әбден үйреніп алған сияқты. Қажет мал азығының 80 пайызын дайындасаң болғаны, қалғанын тебіндеп жүрген мал өзі өтейді.
Бірақ биылғы қыс талайдың сыбағасын берді. Қара күзде жауын-шашын болды, ал кейінен бірден қар түсіп, жердің бетін тоң мұз басты. Бұдан әрі жағдай бұдан да қиын болып кетті – тоқтамастан, боратып кар жауа бастады. Мұндайда малдың тебіндеуі мүмкін емес. Өйткені қой тұрмақ, жылқы малы қарды бұзам деп тұяғын қан қылып жаралап жатыр. Оның үстіне «бірдеңе етіп өткізерміз қысты» деген шаруалар да мал азығын аз дайындаған екен. Нәтижесі жылатпаса, қуантпайын деп тұр. Жем-шөп аз, жануарлар жүдеген, кейбір жерлерде өліп те жатыр.
Еңбек өтілі жоғары малшы, еңбек ардагері Төлеутай Құрмановтың айтуынша, мұндай соңғы 40-50 жылда әлі болмаған. Өз басы далаға шығарған жылқыларын көрмегелі бір айдың жүзі болыпты. Жете алмай отыр екен. Жолдың бәрін қар басқан.
Семей қаласының Абралы өңірінің жағдай да осыған ұқсас. Мұндағы қардың қатып қалғаны соншалық ат мінген ер адамның салмағын (!) оңай көтереді екен.
Тағы бір өзекті мәселе – ол жолдарды тазалау. Кейбір жерлерде қардың қалыңдығы екі метрге жетеді. Мұндай қалың қабатты К-700 сияқты қуатты трактордың өзі әзер тазалайды.
Алайда жарияланған акцияның арқасында ауылдықтар қиын жағдайда жалғыз қалмады, тиісті көмек алды. Айталық, Абай ауданына Өскеменнен, Семейден, Курчатовтан, Глубокое, Аягөз, Шемонайха, Ұлан аудандарынан 150 тонна жем, сондай-ақ, азық-түлік, көмір жеткізілді. Сондай-ақ, өзге өңірлер техника беріп көмек қылды. Қазір ауданның жолдарын жеті К-700 тракторы тазалау үстінде. Абралы өңіріне де тиісті көмек көрсетіліп отыр.
Айта кететін бір маңызды жәйт бар. Ауыл шаруашылығы саласының мамандары жем-шөп жеткізуге зор шығын жұмсағаннан гөрі қосымша техника арқылы қатқан қарды тазалап, малды тебінге шығару керек дейді. Мұндай технология бұрынырақта пайдаланылған екен. Жалпы алғанда шамамен 7-8 мың гектар жерді тазалау қажет. Мамандардың пікірінше, бұл қадам жөм-шөппен қамтамасыз ету проблемасын шешуге мүмкіндік берер еді. Қазір тиісті есептеулер жүргізілуде.
Көмек бұдан әрі де келіп тұратынын болады. Ең бастысы малдың жаппай қырылуына жол бермеу. Өйткені мал өсіру – аталған аймақтар экономикасының негізі.

Бүгін мен «Өскемен ТМК» АҚ басшылығының жұмысшылыр ұжымымен есеп беру кездесуіне қатыстым. Кездесу күн тәртібінің басты мәселесі – әлеуметтік міндеттерді орындау және титан құймалары мен ерітінділерін шығаратын зауыт салу бойынша «серпінді» жобаны іске асыру.
Бүгін мұнда іске қосу-қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде, ал пайдалануға беру жылдың екінші жартысына көзделген. Бұл жоба Елді индустриализациялау картасына кіреді. Жаңа зауыттың өнімі төртінші рет қайта жасалуға дейін өңделетін болады. Бұдан басқа, коммерциялық таза титан құймасы, сондай-ақ оның ванадий және алюминимен құймасы кеуеткі титаннан екі жарым есе қымбат тұратын болады.
Мен, жаңа зауыт мерзімінде іске қосылатына үміттенемін.
Өткен жылы комбинатта әлеуметтік дамытуға шығынның 15% өскені ойда қалатындай. Ежелгі дәстүр бойынша комбинаттың демалу орталығы және ұжымдарға арналған турбаза, екі спортзал, бассейн, стадион, хоккей қорабы, субалшықемханасы бар.
«Қазақстандық қамту» есесінің көтерілгенін ерекше ескере кету керек, өндірісте пайдаланылатын шикізаттың ерекшелігінде зауытта бұл көрсеткіш 32% құрайды.

Елімізде түрлі спорттық чемпионаттар мен біріншіліктер жиі өтіп тұратыны белгілі. Алайда ағымдағы жылдың қаңтар айында өткен бокстан Қазақстан Республикасының чемпионаты шығысқазақстандықтар үшін ерекше болды. Ол ең алдымен біздің облыс спортшыларынан құралған чемпиондар мен жүлдегерлер санымен ерекшеленді.
Осы жарыста бірден біздің төрт жас спортшы чемпион атанса, екеуі екінші орынға, біреуі үшінші орынға табан тіреді. Облысымыздың спорттық тарихында мұндай оқиға әлі болмаған. Сондай-ақ, жалпы отандық әуесқой бокс ардагерлері де бір облыс осыншама жүлдені қанжығасына байлағанын көрмеген шығар. Біздің жігіттер мықты екендіктерін тағы бір рет дәлелдеді.
Мен ел чемпиондары Мирас Жақыповты, Айдар Әмірзақовты, Манат Өмірзақовты, Данабек Сужановты, сондай-ақ, жүлдегерлер Миржан Рахимжановты, Әділет Егізеков, Жақсылық Ильясовтпен кездестім.
Біздің чемпиондарға жаңа жеңістер мен кәсіби жетістіктер тілеймін. Кезекті Олимпиада ойындарының жүлдегерлері арасында біздің, шығысқазақстандық боксшылар да болады деген сенімдемін.

Өткен аптада мен сапармен біздің облыстың ең қарлы аудандарының алыс ауыл округтері – Күршім және Зайсанда болып қайттым. Менің сапарымның мақсаты – ауылдықтардың проблемасымен танысу. Ал олар, мен ойлағандай өте көп.
Ең бастысы – бұл жолдар. Мысалы, Күршім ауданының Төсқайың ауылдық округы еліміздің ең шеткі нүктесі болып келеді. Ары қарай тек таулар және Қытай. Бұнда жету жазың күні де оңай емес, ал қыс мезгілі туралы айтпауға болады. Аудан билігі «жол» мәселелерін шешуге тырысады. Қар тазалау үшін мұнда қосымша техника тартылған. Әскерлер, шаруа қожалықтары көмектеседі. Алайда, биылғы жылғы үнемгі боран және жаппай жауған қар жағдайды тиімді шешуге мүмкіндік бермейді.
Жергілікті тұрғындардың айтуынша, көктемде және жазда басқа да маңызы кем емес жағдайлар туындайды. Қардың еруімен және көктемгі жауындармен бірге жолдар шайылады. Бұл жағдайда мұнда жүк транспортымен ғана өтуге болады, ол да үнемі емес. Ары қарай баратын болсақ – жолды көктемде қатты тасқанға айналатын кішкентай Қаба өзені алып жатыр. Бұл кезеңде өзеннің ар жақ жағалауындағы ауылдықтар бір-бір жарым айға әлемнен шет қалады. Көпір қажет. Нысан шет жерде орналасқанына байланысты құрылысқа тендрлар ешқандай нәтиже бермейді.
Мен, ағымдағы жылы жобалық-сметалық құжаттама дайындауға тапсырма бердім, бәлкім, осы жылы «Теректі-Урунхай-Төсқайың» жолы жөнделетін болады. Қаражат бар және осы жылы Қаба өзені арқылы көпір салу басталады.
Күршім және Зайсан аудандарында жиі қойылатын сұрақтардың бірі – әр түрлі құжаттамаларды рәсімдеу қиыншылығы. Ауылдықтарға жиі қандай да бір анықтаманы немесе құжатты бекіту үшін аудан орталығына дейін жүздеген шақырым жасау қажет. Енді ХҚО жұмысшылары алдын ала белгіленген уақытта аудан округтарына келетін болады.

Өңірдің дамытудың өндірістік бағыты мен басымдылығын ескере отырып, Шығыс Қазақстанда болашақта электроқуатына үлкен тапшылық болуы мүмкін.
Облыста оның тапшылығы байқалуда. Облыс аумағында атом электростанциясын салу проблеманың шешімі бола алады. Онымен қоса, Курчатов қ. Ұлттық ядролық орталығы осы бағытта жұмыс істеу үшін мамандармен, жұмыс тәжірибесімен, қажетті жабдықтармен және технологиялармен қамтылған.
Бұл жөнінде станцияны салу басымдылығын талқылау үшін облысқа келген жапон мамандарымен кездесуде әңгіме қозғалды. Жанондықтар тарапынан техникалық –экономикалық негізін әзірлеуге және ары қарай құрылысқа дайын екендіктерін білдірді. Жапонияда 50 астам қолданыстағы атом блоктары бар, ал бұл бұндай қызметтегі сәтті тәжірибесін дәлелдейді. Бұдан басқа, жапондық мамандар шетелдегі бір қатар ұқсас объектілерді салуға қатысады.
Әрине, жоба бас кезінен еліміздің Үкіметінің қолдауын алуы қажет. Қазақстанда қажетті заңнамалық база бар.

Биылғы қыстың болмаған қар көлемі және өте төменгі температурадан Абай, Күршім аудандары, Семей қаласының Абыралы ауылдық округы күрделі зардаптар шекті.
Өткен демалыста Өскемен және Семей қалаларынан «суық» жерлерге дәрі-дәрмектермен, тамақ өнімдерімен, мал жемдерімен, техника және ЖЖМ бірінші караван жолданды.
Абай ауданына Глукокое ауданының ауыл шаруашылық құрылымдарымен 3 КАМАЗ, Шемонаиха ауданынан – 3 КАМАЗ, Өскемен қаласынан 2 КАМАЗ жемшөп жіберілді.
Семей қаласы өңірлеріне Өсекемен қаласы ауыл шаруашылық құрылымдарымен 2 жүк көлік жемшөп көмегі көрсетілді, Бородулиха ауданы 1 жүк көлік жемшөп жолдады.
Сондай-ақ, жоғарыда аталған өңірлерге Өскемен қаласы 8 тонна ЖЖМ және «Шығыс жолдары» АҚ бірігіп мал қыстағына апаратын жолды тазалайтын 3 трактор жолдады.
Акция жалғасуда.
Шет орналасқан аудандарға көмек көрсете алатындардың барлығын шақырамын.

15 ақпанда «Казцинк» ЖШС болып қайттым. Аталмыш кәсіпорынның бөлімшелерінде 20 мыңға жуық шығысқазақстандық жұмыс істейтіні белгілі. Оның үстіне өңірде шығарылған өнеркәсіптік өнім көлемінің жартысы казцинктіктердің еншісінде.
Казцинкте өткен кездесу барысында кәсіпорынның өткен жылдағы жұмысына қатысты нақты мысалдар мен көрсеткіштер келтірілді. Аталған кәсіпорын өнімнің бірде-бір түрінен өндіріс көлемін азайтпай, 300 мың тонна мырыш, 80 мың тонна жуық қорғасын, 90 тоннадан астам алтын мен күміс шығарған.
Биылғы жылы «Казцинк» ЖШС-нің алдында зор мақсат тұр – ол мыс өндірісін іске қосу және қорғасын өндірісін қалпына келтіруді аяқтау. Бұл ірі кәсіпорынға құны жоғары қосымша өнім шығаруға мүмкіндік береді.
«Жаңа металлургия» жобасының тағы бір маңыздылығы – жаңа 700 жұмыс орны ашылады. Яғни, шығысқазақстандық 700 отбасы тұрақты табыс көзіне ие болады.
Биылғы жылы Казцинк облыс әкімшілігімен жасасқан келісімнің негізінде балабақша мен теннис кортының құрылысын аяқтайды. Кәсіпорынның әлеуметтік бастамаларының арасында мемлекет басшылығының ризашылығына бөленген «Үміт сәулесі» жобасы ерекше орын алады. Оның арқасында 30 бүлдіршін отбасында өмір сүру бақытына ие болды.
Мен казцинтіктердің жоспарларын қолдай отырып, өнеркәсіптік өндірістің экологиялық мәселелеріне ерекше назар аударамын. Өйткені дәл осы мәселе қалалықтардың көптеген арыз-шағымдарын туғызуда.
Сондай-ақ, «қазақстандық үлесті» арттыру жөніндегі жалпыреспубликалық стратегияны ұстану керек. Әзірге «Казцинк»-тің бұл көрсеткіші 62%-ы құрап отыр. Ал облыстық орта деңгей – 80%.
Қазірдің өзінде геологиялық барлау жұмыстарын қарқынды жүргізіп, жаңа кенорындарды ашу бағытында жұмыс істеу туралы ойлану қажет. Кәсіпорынға Жоғары технологиялар аймағы мен Конструкторлық бюроның құрылуына белсенді араласуды, сондай-ақ, шикізаттық емес салаларды дамыту үшін Казцинктің негізінде ілеспе өндірістер ашуды ұсынамын.

Шығыс Қазақстанда маңызды саяси науқан – барлық деңгейдегі әкімдердің есеп беру кездесулері аяқталды. Бірінші болып атқарылған жұмыстар бойынша есепті 261 ауылдық округтер әкімдері берді. Олар ауылдықтармен, 71,6 мың адам қатысқан 700 аса кездесу өткізді.
2010 жылғы 20 қаңтардан 10 ақпанға дейін 19 қалалар мен аудандардың әкімдері 281 кездесу өткізді. Атқарылған жұмыстар туралы баяндаманы тыңдауға 62,2 мың адам ниет білдірді. Негізінен сұрақтар әлеуметтік салаға қатысты болды. Атап айтқанда ол ауыз су, тұрғын үй саласы, жер мәселелері, жолдарды салу және жөндеу, білім беру объектілері, денсаулық сақтау және мәдениет, электрификация и телефонизация, елді мекндердің санитарлық және экологиялық жағдайының мәселелері. Мен Бородулиха, Зырян аудандары, Семей және Өскемен қалалары және Глубокое ауданының Калининский ауылдық округы, Үржар ауданының Қаракөл ауылдық округы, Көкпекті ауданының Көкжайық ауылдық округы және Жарма ауданының Бірлікшіл аулыдық округы әкімдерінің есеп беру кездесулеріне қатыстым. Сондай-ақ, Семей және Өскемен қалалары халқының алдында есеп беру кездесуін өткіздім.
Бұл сапарлар маған тек жерлерде іс жағдайларымен танысуға, «Жол картасы» бағдарламасының іске асу барысын бақылауға алу, облысты дамытудың басқа да стратегиялық тапсырмаларымен танысып қана қоймай, және де шығысқазақстандықтар қалай тұратындарын білуге мүмкіндік берді.
Өңіріміз дағдарыс кезеңінде қиындықтарға төзіп қана қоймай, болашақтағы дамудың алғышарттарын жасады. Бізде ел Президенті жүктеген міндеттерді орындауға қажетті ресурстар бар, әлеуетіміз жеткілікті.
Өнеркәсіп саласында ең алдымен инновациялық технологияларды енгізу, бар зауыттардың негізінде өндіріс көлемдерін арттыру, шағын және орта бизнес кәсіпорындарын құру арқылы металлургиялық сектордағы шикізаттық бағыттан бас тарту қажет.
Агроөнеркәсіп кешенін дамыту барысында өңірдің мүмкіндіктерін ескере отырып, ауылшаруашылық өнімдердің өндіру және қайта өңдеу көлемдерін арттыру жөніндегі жұмысты жалғастыру, агроөнеркәсіп кешенінің барлық салаларының индустриалдық әртараптандыруын белсенді атқару қажет. 2014 жылға дейін ішкі нарықты өзімізде өндірілген азық-түлік тауарларымен 80%-ға толымдауын қамтамасыз еткен жөн. Маңызды міндеттер қатарында – дайындау-қызмет көрсету орталықтарын ұйымдастыру, марал және ара шаруашылықтарын дамыту.
Энергия және жылу көздерінің үздіксіз жұмысы, энергияның балама көздерін белсенді түрде енгізу, инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды қалпына келтіру және жөндеу энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығындағы алдағы уақыттың өзекті мәселелері.
Шағын кәсіпкерлік саласында оның ішкі өңірлік өнімдегі үлесін 5%-ға арттыру қажет. Шағын несие ұйымдарының, несиелік серіктестіктерінің, қорлардың жүйесін кеңейткен, рұқсат беру процедураларын оңтайландырған, облыстың қалалары мен аудандарында бизнес-инкубаторларын ашқан абзал. Алда Өскемен және Семей қалаларындағы бизнесті дамыту аймақтарын салуды жалғастырып, олардың негізінде жаңа өндірістерді іске қосу міндеті тұр.
Қазақстан, Ресей және Белоруссияның Кедендік одағының, Қытай және Моңғолиямен шекаралық ынтымақтастығының, Қазақстан Республикасының өзге елдердегі Елшіліктер мен Консулдықтарымен өзара жұмыс істеу мүмкіндіктерін пайдалана отырып, облыс экономикасына шетелдік инвестициялар тарту қызметі жандана түседі.
Денсаулық сақтаудағы басым бағыттар – ана мен бала өлімін, әлеуметтік маңызы бар аурулар деңгейін азайту, дәрі-дәрмекпен үздіксіз қамтамасыз ету, жоғары технологиялық медицинаны дамыту.
Білім беру де маңызы жоғары бірқатар мәселелер бар. Алдағы уақытта мектепке дейінгі мекемелердің санын артыру, білім беру мекемелерін негізді түрде оңтайландыру, бар ғимараттарды тиімді пайдалану, қалалар сыртындағы 17 лагерь ашу қажет.
Халықты әлеуметтік қорғауда мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыларды жүйелі әрі жоспарлы түрде төленуін, әлеуметтік көмектің атаулылығын қамтамсыз ету керек.
Мәдениет пен спорт салалары бойынша ауылдық жерлердегі тиісті мекемелер мен ұйымдардың санын арттыру, халықты, әсіресе, балаларды денешынықтыру мен спортқа баулу жанданып, Денсаулық күндері өткізіледі.
Биыл Ұлы Отан Соғысындағы жеңістің 65 жылдығы аталып өтеді. «Ешкім ұмыт қалмайды» деген ұранмен облыста Ұлы Жеңісті тойлауға дайындық жүріп жатыр. Іс-шаралар жоспары бекітіліп, жүзеге асуда, арнайы қаражат та жеткілікті.
Ең бастысы – ешкімді назардан тыс қалдырмай, барлық ардагерлерге нақты көмек көрсету. Ұлы Жеңіс күніне орай Елбасының тапсырмасы бойынша соғыстың қатысушылары мен мүгедектеріне 65 мың теңге көлемінде бір реттік төлем жасалады. Осыған орай облыста 563 млн. теңге трансферттер бөлінді.
Сөйтіп, әр саланың жауапты қызметкерлері облыс әкімінің есебін тыңдай отырып, тиісті тапсырмалар алды. Енді ел және өңір басшылығы көрсеткен бағыттарының аясында тиімді жұмыс істеу қажет.